وصیتنامه و ارث · وصیتنامه
وصیتنامه سندی است که تعیین میکند تکلیف ماترک شما (دارایی‌های به‌جامانده) چه میشود، چه کسی مسئول اداره آن است و برای فرزندانی که سرپرستی‌شان با شماست چه خواسته‌ای دارید. تنظیم وصیتنامه بیشتر یعنی گرفتن تصمیم‌هایی روشن و ماندگار، و ثبت آن‌ها به شکلی که دادگاه عالی بیسی (BC Supreme Court؛ دادگاه بدوی اصلی استان، پایین‌تر از دادگاه تجدیدنظر) به آن‌ها ترتیب اثر بدهد.
آنچه وصیتنامه باید در بر بگیرد
بخششهای مشخص (یک قلم دارایی یا مبلغی معین برای شخصی که نام می‌برید)، باقیمانده ماترک (Residue)، یعنی هرچه می‌ماند و به ترتیبی که شما تعیین می‌کنید تقسیم میشود، و ذینفعان جایگزین برای زمانی که ذینفع اصلی پیش از شما فوت کند.
مجری وصیتنامه شما (به‌همراه یک جایگزین). کسی که برای پروبیت (تأیید وصیتنامه در دادگاه) درخواست میدهد، بدهیها و مالیات‌های شما را می‌پردازد و ماترک را تقسیم میکند. کسی را انتخاب کنید که مایل باشد، از عهده کار برآید و (در حالت مطلوب) به احتمال زیاد پس از شما در قید حیات باشد.
اگر فرزندان زیر سن قانونی دارید، وصیتنامه شما میتواند یک سرپرست (Guardian) تعیین کند تا اگر هر دو والد فوت کنند، مسئولیت آن‌ها را بر عهده بگیرد. اگر به این انتخاب اعتراض شود، دادگاه میتواند آن را بازبینی کند، اما ترجیحی که وصیتکننده اعلام کرده وزن دارد.
تراست وصیتی (Testamentary Trust)، که با وصیتنامه ایجاد میشود و پس از فوت به اجرا درمی‌آید، برای فرزندان زیر سن قانونی، ذینفعان دارای نیازهای ویژه یا ذی‌نفعانی که می‌خواهید سهمشان را در طول زمان دریافت کنند. تنظیم درست این تراست‌ها همان چیزی است که یک تراست کارآمد را از تراستی که پیوسته مشکل می‌سازد جدا میکند.
وقتی وصیتنامه با فرزندان یا اعضای نزدیک خانواده نابرابر رفتار میکند، ثبت کتبی دلایل (در خود وصیتنامه یا در یادداشتی جداگانه) به مجری وصیتنامه کمک میکند در برابر دعوای تغییر وصیتنامه از تقسیم دارایی دفاع کند. این وضعیت در خانواده‌هایی که فرزندانی از ازدواج یا رابطه قبلی دارند (Blended Family)، در کسب‌وکارهای خانوادگی، یا جایی که پیش‌تر در زمان حیات بخششهایی انجام شده، رایج است.
دعوای تغییر وصیتنامه در بیسی
قانون وصیت و ارث بیسی (Wills, Estates and Succession Act، بهاختصار WESA) به همسر (طبق WESA، شامل شریک زندگی‌ای که دست‌کم دو سال در رابطه‌ای مانند ازدواج با وصیتکننده زندگی کرده است) یا فرزند وصیتکننده اجازه میدهد اگر در وصیتنامه سهم کافی برای او در نظر گرفته نشده باشد، از دادگاه عالی بیسی درخواست تغییر وصیتنامه (Wills Variation) کند. معیاری که دادگاه به کار می‌برد این است که آیا تقسیم دارایی در وصیتنامه، با توجه به اوضاع و احوال، «کافی، عادلانه و منصفانه» (adequate, just and equitable) بوده است یا نه.
این همان قواعدی است که مردم هنوز آن را Wills Variation Act مینامند. آن قانون مستقل، یعنی Wills Variation Act بریتیش کلمبیا، با اجرایی شدن WESA در سال 2014 لغو شد و محتوای آن به بخش 4، قسمت 6 (Part 4, Division 6) از WESA منتقل شد؛ یعنی به مقررات تغییر وصیتنامه در ماده 60. معیار تغییری نکرد: همسر یا فرزند همچنان میتواند برای تغییر وصیتنامهای که تأمین کافی برای او در نظر نگرفته است درخواست بدهد و اگر دعوا به نتیجه برسد، دادگاه میتواند تقسیم دارایی را از نو تعیین کند.
هنگام تنظیم وصیتنامه در بیسی، دعوای تغییر وصیتنامه ملاحظه مهمی است، چون اگر دعوا به نتیجه برسد، دادگاه اختیار گسترده‌ای دارد که تقسیم دارایی را از نو تعیین کند. چند انتخاب در تنظیم وصیتنامه میتواند این خطر را کم کند:
ما در دفتر وکالت Lime Law (لایم لا) هر وصیتنامه را با توجه به همین ملاحظات تنظیم میکنیم و درباره اینکه آیا در وضعیت شما گنجاندن مفاد خاصی توصیه میشود یا نه، با شما صحبت میکنیم.
پرسش‌های متداول
طبق قانون وصیت و ارث بیسی (Wills, Estates and Succession Act، بهاختصار WESA)، وصیتنامه باید کتبی باشد، وصیتکننده (Will-maker یا Testator) آن را در پایان سند امضا کرده باشد و دو شاهد که امضا کردن وصیتکننده را دیدهاند نیز آن را امضا کرده باشند. شاهدان نباید از ذینفعان وصیتنامه (یا همسر ذینفعان) باشند؛ اگر ذینفعی شاهد وصیتنامه باشد، ممکن است بخششی که در وصیتنامه به او شده باطل شود. WESA همچنین به دادگاه عالی بیسی (BC Supreme Court) اختیار میدهد سندهایی را که همه تشریفات قانونی را ندارند معتبر بشناسد، در مواردی که دلیل روشنی بر قصد وصیت وجود دارد؛ اما تکیه بر این راه آخر، راهبرد درستی نیست.
از نظر قانونی، بله. اما در عمل، خطر در این است که انتخابهای کوچک در نگارش وصیتنامه پس از فوت پیامدهایی بسیار بزرگتر از اندازه خودشان داشته باشند. مشکلات رایجی که در وصیتنامههای نوشتهشده با فرم آماده (Will Kit) دیدهایم: توصیف مبهم ذینفعان، بخششهایی که بیاثر میمانند چون آن دارایی در زمان فوت دیگر وجود ندارد، تعیین مجریای که نمیتواند یا نمیخواهد این کار را انجام دهد، جا افتادن بند مربوط به باقیمانده ماترک و شاهدانی که خودشان ذینفع هم هستند. رفع هر یک از این مشکلات ممکن است به درخواست از دادگاه یا طرح دعوا نیاز داشته باشد و هزینه آن معمولاً چندین برابر هزینه وصیتنامهای است که درست تنظیم شده باشد.
مجری وصیتنامه (Executor)، که گاهی نماینده شخصی (Personal Representative) هم نامیده میشود، کسی است که پس از فوت مسئول اداره ماترک است: درخواست پروبیت، پرداخت بدهیها، ثبت اظهارنامههای مالیاتی و تقسیم ماترک. ذینفع کسی است که طبق وصیتنامه چیزی به او میرسد. این دو نقش میتوانند در یک نفر جمع شوند (همسری که تنها ذینفع است اغلب مجری وصیتنامه هم هست)، اما دو نقش جدا هستند. انتخاب مجریای که مایل باشد، از عهده کار برآید و (در حالت مطلوب) به احتمال زیاد پس از شما در قید حیات باشد، یکی از تصمیمهای مهمتر در تنظیم وصیتنامه است.
بستگی دارد. مجریان مشترک (Co-executors) عموماً باید با هم اقدام کنند. این الزام نمی‌گذارد هیچ‌کدام به‌تنهایی اقدام کند، اما خطر بن‌بست را هم به همراه دارد. در بسیاری از ماترک‌ها، تعیین یک مجری به‌همراه یک جایگزین مشخص بهتر از مجریان مشترک جواب میدهد. در ماترک‌های بزرگتر یا پیچیده‌تر، تعیین مجریان مشترک با مسئولیت‌هایی که به‌روشنی تعریف شده باشد میتواند منطقی باشد. هنگام تنظیم وصیتنامه، مزایا و معایب هر گزینه را با شما در میان می‌گذاریم.
قانون WESA یک ترتیب پیشفرض برای تقسیم ماترک تعیین کرده است. نتیجه به این بستگی دارد که هنگام فوت شما همسرتان، فرزندان و نوادگانتان یا خویشاوندان دیگرتان در قید حیات باشند یا نه. این ترتیب پیشفرض بهندرت با آنچه بیشتر افراد خودشان انتخاب میکردند یکی است. دادگاه عالی بیسی هم باید یک مدیر ماترک (Administrator) منصوب کند (بهجای مجریای که خودتان تعیین میکردید) و این کار تأخیر و هزینه به همراه دارد. فوت بدون وصیتنامه پرهزینهترین راه برای تعیین تکلیف ماترک است.
در بیسی، بله. دو راه اصلی وجود دارد: (1) اعتراض به اعتبار وصیتنامه، با این ادعا که وصیتکننده توانایی ذهنی لازم را نداشته، تحت نفوذ ناروا (Undue Influence) بوده یا تشریفات قانونی رعایت نشده است؛ و (2) دعوای تغییر وصیتنامه (Wills Variation) طبق WESA، که در آن همسر یا فرزند ادعا میکند در وصیتنامه سهم کافی برای او در نظر گرفته نشده است. دعوای تغییر وصیتنامه در بیسی، در مقایسه با بیشتر استانهای دیگر کانادا، جایگاه بسیار قویتری دارد. ما وصیتنامه را با در نظر گرفتن هر دو تنظیم میکنیم؛ از جمله، هر جا مناسب باشد، دلایل بخششهای وصیتنامه را بهصورت کتبی ثبت میکنیم تا اگر دعوایی مطرح شد، مجری وصیتنامه مدرک در دست داشته باشد.
بهصورت یک قانون مستقل، نه. قانون Wills Variation Act بریتیش کلمبیا با اجرایی شدن WESA در سال 2014 لغو شد و قواعد تغییر وصیتنامه به بخش 4، قسمت 6 (Part 4, Division 6) از WESA منتقل شد (ماده 60). مردم، و بسیاری از مقالههای قدیمیتر، هنوز آن را Wills Variation Act بیسی مینامند و اثر عملی آن هم تقریباً همان است: همسر یا فرزند میتواند از دادگاه عالی بیسی بخواهد وصیتنامهای را که تأمین «کافی، عادلانه و منصفانه» برای او در نظر نگرفته است تغییر دهد. پس وقتی کسی درباره Wills Variation Act میپرسد، معمولاً منظورش مقررات تغییر وصیتنامه در WESA است و ما هنگام تنظیم وصیتنامه این مقررات را در نظر میگیریم.
هر زمان که شرایط شما طوری تغییر کند که بر یکی از این موارد اثر بگذارد: چه کسی باید ذینفع باشد، چه کسی باید مسئول باشد، یا چه دارایی‌هایی وجود دارد. موارد رایج: ازدواج، طلاق، فرزند جدید، فوت یکی از ذینفعان یا مجری وصیتنامه، تغییر چشمگیر در وضعیت مالی، خرید یا فروش دارایی‌های مهم، یا نقل مکان به بیسی یا از بیسی. به‌عنوان قاعده کلی، منطقی است که وصیتنامه خود را هر 5 سال یک‌بار (یا پس از هر رویداد مهم زندگی) مرور کنید.
هزینه‌های ما برای تنظیم وصیتنامه منتشر شده است: وصیتنامه یک‌نفره $1,000، وصیتنامههای متقابل برای زوجین $1,500 و برنامه کامل وصیت و ارث، یعنی وصیتنامه، وکالت‌نامه پایدار (Enduring Power of Attorney) و توافق‌نامه نمایندگی (Representation Agreement)، $1,650. جدول هزینه‌های وصیتنامه و ارث را ببینید.
بیشتر برنامه‌ها با دو جلسه کوتاه انجام میشود: یکی برای جمع‌آوری اطلاعات و دیگری برای امضا. ما معمولاً وصیتنامه را همراه با وکالت‌نامه و توافق‌نامه نمایندگی در همان جلسه تنظیم میکنیم.