وصیت‌نامه و ارث · وکالت‌نامه

وکالت‌نامه در بی‌سی؛ سندی که به فرد مورد اعتمادتان اجازه می‌دهد وارد عمل شود

وکالت‌نامه (Power of Attorney) سندی کتبی طبق قوانین بی‌سی است که به شخصی که خودتان انتخاب می‌کنید اختیار می‌دهد امور مالی و حقوقی‌تان را از طرف شما انجام دهد؛ چه وقتی حضور ندارید، چه وقتی گرفتارید، و چه بعدها اگر توانایی اداره این امور را از دست بدهید. وکالت‌نامه یکی از مفیدترین اسنادی است که بیشتر بزرگسالان می‌توانند امضا کنند.

چگونه کار می‌کند

توانایی ذهنی امروز، اختیار برای فردا

وکالت‌نامه را زمانی امضا می‌کنید که توانایی ذهنی کامل (Mental Capacity) دارید. خودِ امضا چیزی را منتقل نمی‌کند؛ اختیار کامل امورتان همچنان با خودتان است. کاری که وکالت‌نامه می‌کند این است که به وکالت‌گیرنده شما (Attorney) اختیاری هم‌زمان می‌دهد تا بلافاصله از طرف شما اقدام کند، در حالی که خودتان هم همان اختیار را حفظ می‌کنید.

همین ساختار اختیار دوگانه است که وکالت‌نامه را در زندگی روزمره مفید می‌کند. می‌توانید از وکالت‌گیرنده بخواهید وقتی در سفر تفریحی هستید یک کار بانکی را انجام دهد، وقتی خارج از کشور هستید یک سند ملکی را امضا کند، یا در دوره یک بیماری طولانی قبض‌ها را بپردازد. هیچ‌کدام از این‌ها به معنای ناتوانی ذهنی شما نیست؛ فقط یعنی کسی را برای کمک تعیین کرده‌اید.

کار دیگر وکالت‌نامه، که برای بسیاری از موکلان مهم‌تر هم هست، تدارک دیدن برای آینده است. وکالت‌نامه پایدار (Enduring Power of Attorney) اگر بعدها توانایی ذهنی خود را از دست بدهید، به قوت خود باقی می‌ماند. بدون وکالت‌نامه پایدار، اگر توانایی ذهنی خود را از دست بدهید، هیچ‌کس به‌طور خودکار اختیار اداره امور شما را ندارد؛ راه جایگزین این است که یکی از اعضای خانواده طبق قانون Patients Property Act از دادگاه بخواهد او را به‌عنوان قیم (Committee) منصوب کند، که کندتر، پرهزینه‌تر و علنی‌تر است. برای اینکه بدانید وکالت‌نامه پایدار در بی‌سی چگونه کار می‌کند (به انگلیسی)، یعنی چه اموری را در بر می‌گیرد، وکالت‌گیرنده را چگونه انتخاب کنید و چگونه وکالت‌نامه‌ای امضا کنید که بعدها زیر سؤال نرود، راهنمای کامل دفتر وکالت Lime Law (لایم لا) را ببینید.

راه جایگزین در نبود وکالت‌نامه

قیمومت (Committeeship) چیست؟

قیمومت (Committeeship) سازوکار بی‌سی برای سرپرستی بزرگسالان به حکم دادگاه است. وقتی بزرگسالی توانایی ذهنی خود را از دست می‌دهد و هرگز وکالت‌نامه پایدار یا توافق‌نامه نمایندگی (Representation Agreement) امضا نکرده است، هیچ‌کس به‌طور خودکار اختیار ندارد وارد عمل شود؛ بنابراین یکی از اعضای خانواده باید طبق قانون Patients Property Act به دادگاه عالی بی‌سی (BC Supreme Court؛ دادگاه بدوی اصلی استان، پایین‌تر از دادگاه تجدیدنظر) درخواست بدهد تا منصوب شود. شخصی که دادگاه منصوب می‌کند قیم یا Committee نامیده می‌شود (تلفظ: «کامیتی»، با تکیه بر هجای آخر).

دادگاه می‌تواند قیم امور مالی (Committee of Estate) منصوب کند که امور مالی و اموال آن بزرگسال را اداره می‌کند، یا قیم امور شخصی (Committee of the Person) که تصمیم‌های شخصی و درمانی را می‌گیرد، یا هر دو را؛ گاهی هر دو سمت به یک نفر سپرده می‌شود و گاهی به دو نفر متفاوت. هر درخواست را نهاد سرپرست و امین عمومی بی‌سی (Public Guardian and Trustee of British Columbia) بررسی می‌کند و قیم پس از آن نیز در برابر دادگاه پاسخ‌گو می‌ماند.

قیمومت کارساز است، اما راهی کند، علنی و پرهزینه‌تر است که نظام حقوقی وقتی راه دیگری در کار نباشد به آن متوسل می‌شود. تمام هدف از امضای وکالت‌نامه و توافق‌نامه نمایندگی در زمانی که توانایی ذهنی دارید این است که افراد مورد اعتمادتان را از پیش انتخاب کنید و کار اصلاً به دادگاه نکشد.

وکالت‌نامه در برابر توافق‌نامه نمایندگی

دو سند، دو حوزه

نظام حقوقی بی‌سی در برنامه‌ریزی برای زمان ناتوانی، کار را میان دو سند تقسیم می‌کند:

وکالت‌نامه: امور مالی و حقوقی را در بر می‌گیرد. امور بانکی، املاک، قراردادها، مالیات، تصمیم‌های کسب‌وکار. تابع قانون Power of Attorney Act است.

توافق‌نامه نمایندگی: امور شخصی و درمانی را در بر می‌گیرد. رضایت دادن به درمان پزشکی یا رد آن، تصمیم درباره محل زندگی شما، ترتیبات مراقبت روزمره. تابع قانون Representation Agreement Act است.

بیشتر موکلان هر دو سند را می‌خواهند و هر دو را در یک جلسه امضا می‌کنند. وکالت‌گیرنده و نماینده (Representative) اغلب یک نفرند، اما لازم نیست چنین باشد؛ بعضی‌ها یکی از اعضای خانواده را که در امور مالی وارد است به‌عنوان وکالت‌گیرنده انتخاب می‌کنند و عضو دیگری از خانواده (یا دوستی نزدیک، یا پزشک) را به‌عنوان نماینده.

پرسش‌های متداول

پرسش‌های رایج درباره وکالت‌نامه

وکالت‌نامه چیست؟

وکالت‌نامه (Power of Attorney یا به‌اختصار POA) سندی کتبی طبق قانون Power of Attorney Act بی‌سی است که در آن یک شخص (وکالت‌دهنده یا Donor) شخص دیگری (وکالت‌گیرنده یا Attorney) را تعیین می‌کند تا در امور مالی و حقوقی از طرف او اقدام کند. وکالت‌گیرنده می‌تواند اسناد را امضا کند، امور بانکی را انجام دهد، اموال را اداره کند، اظهارنامه مالیاتی ارائه کند و به‌طور کلی، در حدودی که در سند آمده است، به امور وکالت‌دهنده رسیدگی کند. وکالت‌دهنده وکالت‌نامه را زمانی امضا می‌کند که توانایی ذهنی کامل دارد؛ اختیار وکالت‌گیرنده می‌تواند بلافاصله، با وقوع رویدادی مشخص، یا فقط در صورت ناتوانی ذهنی وکالت‌دهنده قابل اجرا شود.

وکالت‌نامه از چه زمانی قابل اجرا می‌شود؟

بستگی دارد که در خود سند چه آمده باشد. وکالت‌نامه عمومی (General Power of Attorney) می‌تواند از همان لحظه امضا قابل اجرا باشد و به وکالت‌گیرنده اجازه دهد از طرف وکالت‌دهنده اقدام کند؛ مثلاً وقتی وکالت‌دهنده در سفر تفریحی است، گرفتار است، یا صرفاً ترجیح می‌دهد خودش به کار خاصی رسیدگی نکند. وکالت‌نامه پایدار (Enduring Power of Attorney) حتی اگر وکالت‌دهنده بعدها توانایی ذهنی خود را از دست بدهد، به قوت خود باقی می‌ماند. وکالت‌نامه مشروط (Springing Power of Attorney) تا وقوع یک رویداد مشخص (اغلب گواهی پزشک درباره ناتوانی ذهنی) قابل اجرا نمی‌شود. بیشتر موکلان در بی‌سی وکالت‌نامه پایداری امضا می‌کنند که بلافاصله قابل اجرا است و در صورت هرگونه ناتوانی ذهنی در آینده نیز به قوت خود باقی می‌ماند.

آیا امضای وکالت‌نامه به این معناست که اختیار امورم را از دست می‌دهم؟

نه. امضای وکالت‌نامه تأثیری بر توانایی شما در اداره امور خودتان ندارد. اختیار کامل تصمیم‌گیری برای خودتان را حفظ می‌کنید؛ وکالت‌نامه فقط به وکالت‌گیرنده اختیاری هم‌زمان می‌دهد تا از طرف شما اقدام کند. تا زمانی که توانایی ذهنی دارید، هر وقت بخواهید می‌توانید وکالت‌نامه را لغو کنید. وکالت‌نامه فقط در صورتی به سازوکار اصلی اداره امور شما تبدیل می‌شود که بعدها توانایی ذهنی خود را از دست بدهید.

تفاوت وکالت‌نامه با توافق‌نامه نمایندگی چیست؟

وکالت‌نامه برای امور مالی و حقوقی است. توافق‌نامه نمایندگی (Representation Agreement)، طبق قانون Representation Agreement Act بی‌سی، برای امور شخصی و درمانی است: رضایت دادن به درمان پزشکی، تصمیم‌گیری درباره محل و شرایط زندگی و تصمیم‌های مشابه. بیشتر موکلان در بی‌سی هر دو را هم‌زمان امضا می‌کنند: وکالت‌نامه برای امور مالی و توافق‌نامه نمایندگی برای امور مراقبت شخصی. در بسیاری از موارد، افراد یکسانی را به‌عنوان وکالت‌گیرنده و نماینده (Representative) تعیین می‌کنند، اما الزامی به این کار نیست.

آیا وکالت‌گیرنده می‌تواند از اموال من هدیه بدهد؟

در حدودی که ماده 20 قانون Power of Attorney Act تعیین کرده است. اگر وکالت‌نامه پایدار صریحاً اجازه داده باشد، وکالت‌گیرنده می‌تواند هدیه، وام یا کمک خیریه بدهد. بدون چنین اجازه‌ای هم می‌تواند هدیه‌های محدود بدهد، اما فقط به این شرط که برای نیازهای خود شما و افراد تحت تکفلتان و دیگر تعهدات قانونی‌تان دارایی کافی بماند، خودتان در زمان برخورداری از توانایی ذهنی چنین هدیه‌هایی می‌دادید، و جمع هدیه‌های یک سال از سقفی که مقررات تعیین کرده بیشتر نشود. وکالت‌گیرنده فقط وقتی می‌تواند خودش هدیه یا وام بگیرد که وکالت‌نامه صریحاً اجازه داده باشد. ما معمولاً مفاد محدودی درباره هدیه دادن در وکالت‌نامه می‌گنجانیم؛ برای مثال، مفادی که به وکالت‌گیرنده اجازه می‌دهد کمک‌های خیریه یا هدیه‌های مناسبتی خانوادگی را که وکالت‌دهنده پیش‌تر هم می‌داد ادامه دهد. اما وکالت‌نامه ابزاری برای بیرون بردن ثروت از دارایی‌های وکالت‌دهنده نیست.

پس از فوت من، وکالت‌نامه‌ام چه می‌شود؟

پایان می‌یابد. اختیار وکالت‌گیرنده با فوت وکالت‌دهنده تمام می‌شود. از آن لحظه، مجری وصیت‌نامه که در وصیت‌نامه تعیین شده است (یا اگر وصیت‌نامه‌ای در کار نباشد، مدیر ماترک یا Administrator که دادگاه منصوب می‌کند) اداره ماترک را به دست می‌گیرد. هیچ هم‌پوشانی‌ای وجود ندارد؛ وکالت‌نامه وارد حوزه کار مجری وصیت‌نامه نمی‌شود.

به چه کسی وکالت بدهم؟

به کسی که کاملاً به او اعتماد دارید، از پس تصمیم‌های مالی برمی‌آید، خواسته‌های شما را می‌فهمد و به احتمال زیاد بیشتر از شما عمر می‌کند (یا هر وقت لازم شد در دسترس خواهد بود). انتخاب‌های رایج: همسر، فرزند بزرگسال، خواهر یا برادر، دوست قدیمی. بسیاری از موکلان برای مواردی که انتخاب اول نتواند یا نخواهد اقدام کند، یک وکالت‌گیرنده جانشین (Alternate) هم تعیین می‌کنند. تعیین وکالت‌گیرندگان مشترک (Co-attorneys)، یعنی دو نفر که باید با هم اقدام کنند، هم ممکن است، اما خطر بن‌بست را به همراه دارد.

قیمومت (Committeeship) یعنی چه؟

قیمومت (Committeeship) ترتیبی قانونی در بی‌سی است که در آن دادگاه عالی بی‌سی (BC Supreme Court) شخصی را به‌عنوان قیم (Committee) منصوب می‌کند تا برای بزرگسالی تصمیم بگیرد که توانایی ذهنی خود را از دست داده و پیش از آن وکالت‌نامه پایدار یا توافق‌نامه نمایندگی امضا نکرده است. این، سازوکار استان برای سرپرستی بزرگسالان به حکم دادگاه است و تابع قانون Patients Property Act است. دادگاه می‌تواند قیم امور مالی (Committee of Estate) برای رسیدگی به امور مالی و اموال، قیم امور شخصی (Committee of the Person) برای تصمیم‌های شخصی و درمانی، یا هر دو را منصوب کند. قیمومت راه جایگزینی است که نظام حقوقی، وقتی هیچ سندی برای زمان ناتوانی تنظیم نشده باشد، تحمیل می‌کند؛ وکالت‌نامه‌ای که از پیش امضا شده باشد مانع آن می‌شود.

چگونه در بی‌سی برای قیمومت (Committeeship) درخواست بدهم؟

طبق قانون Patients Property Act به دادگاه عالی بی‌سی (BC Supreme Court) دادخواست (Petition) می‌دهید تا دادگاه ناتوانی ذهنی شخص موردنظر را اعلام کند و شما را به‌عنوان قیم او (Committee) منصوب کند. این درخواست به این موارد نیاز دارد: سوگندنامه (Affidavit) دو پزشک که تأیید کنند آن بزرگسال قادر به اداره امور خود یا مراقبت از خود نیست، ابلاغ به نهاد سرپرست و امین عمومی بی‌سی (Public Guardian and Trustee of British Columbia)، و ابلاغ به خود آن بزرگسال و بستگان نزدیک او. نهاد سرپرست و امین عمومی هر درخواست را بررسی می‌کند و به دادگاه گزارش می‌دهد. این راه از وکالت‌نامه کندتر و پرهزینه‌تر است و دادگاه پس از آن نیز بر کار قیم نظارت می‌کند. ما وکالت اعضای خانواده را در درخواست‌های قیمومت بر عهده می‌گیریم؛ با ما تماس بگیرید تا بگوییم این دادخواست در وضعیت شما چه چیزهایی لازم دارد.

برای تنظیم وکالت‌نامه آماده‌اید؟

بیشتر موکلان وکالت‌نامه، توافق‌نامه نمایندگی و وصیت‌نامه را در یک جلسه امضا می‌کنند. به ما بگویید چه کسی را می‌خواهید تعیین کنید تا پیش‌نویس را برای بازبینی شما بفرستیم.